Actuele ontwikkelingen wetgevingstrajecten

17 december 2019 - In dit artikel gaan we in op enkele actuele ontwikkelingen met betrekking tot een aantal wetgevingstrajecten: de verplichting tot de openbaarmaking van donateursgegevens, de publicatieplicht voor stichtingen, de wet bestuur en toezicht rechtspersonen en de registratie van uiteindelijk belanghebbenden en uitkeringenregister.

Verplichting tot openbaarmaking donateursgegevens

De overheid wil dat maatschappelijke organisaties hun donateursgegevens van grote donaties openbaar maken. Dit moet voorkomen dat organisaties ongewenst beïnvloed worden door deze donaties. Lees in een eerder artikel meer over het consultatievoorstel. De verplichting tot openbaarmaking moet gelden voor alle stichtingen, verenigingen of kerkgenootschappen (of daarmee vergelijkbare buitenlandse entiteiten die in Nederland activiteiten uitoefenen). Politieke partijen vallen niet onder het toepassingsbereik van het wetsvoorstel. Hiervoor is een aparte wet inzake de financiering van politieke partijen in aantocht.

Een organisatie dient binnen zes maanden na afloop van het boekjaar een overzicht op te stellen van elke donatie van ten minste €15.000 die de organisatie in dat boekjaar heeft ontvangen. In dit overzicht worden de naam en woonplaats van de donateurs vermeld. Het maakt niet uit of de donateur in Nederland of in het buitenland  is gevestigd. Kleinere bedragen van dezelfde bron moeten ook op het overzicht worden vermeld wanneer in hetzelfde boekjaar de grens van € 15.000 is bereikt. Acht dagen na het opstellen van het donatieoverzicht dient dit openbaar te worden gemaakt via de website of door deponering bij het handelsregister.

Het voorstel was dat met een algemene maatregel van bestuur bepaalde maatschappelijke organisaties worden uitgezonderd van deze verplichting. Aan de vrijstelling worden volgens het voorstel zware eisen gesteld. Van 21 december 2018 tot en met 22 februari 2019 kon gereageerd worden op het wetsvoorstel via een internetconsultatie. Aan deze consultatie is door een groot aantal Not-for-Profit organisaties mee gedaan, die grote bezwaren hebben tegen dit voorstel.

Uit een recente brief van de minister van Rechtsbescherming blijkt niet of aan het voorstel wordt vastgehouden. De minister schrijft dat er zorgen zijn over onwenselijke geldstromen in de filantropie en dat wordt gewerkt aan een regeling om (buitenlandse) donaties aan maatschappelijke organisaties in Nederland meer transparant te maken. De minister kondigt aan dat een zorgvuldige belangenafweging wordt gemaakt en dat rekening zal worden gehouden met de privacy, veiligheid en geefbereidheid van donateurs.

Publicatieplicht stichtingen

Op dit moment is een beperkt deel van alle stichtingen verplicht om een financiële verantwoording op te stellen die gelijk of gelijkwaardig is aan een jaarrekening als bedoeld in Titel 9 Boek 2 BW. Voor de overige stichtingen is een nieuwe bepaling in Titel 9 Boek 2 BW voorgesteld die deze stichtingen verplicht om jaarlijks de balans en staat van baten en lasten openbaar te maken door deponering bij het handelsregister. Dit moet misbruik van financieel-economische aard tegengaan.

De deponering moet binnen acht dagen na het opmaken door het bestuur of het vaststellen door het toezichthoudend orgaan van de balans en staat van baten en lasten worden gedeponeerd. Het kabinet heeft aangekondigd dat een wetsvoorstel in aantocht is.

Wet bestuur en toezicht rechtspersonen

Rondom het wetsvoorstel bestuur & toezicht rechtspersonen is het een tijd stil geweest. In november 2018 is het oorspronkelijke wetsvoorstel naar aanleiding van kritiek ingrijpend aangepast. De verwachting was dat de parlementaire behandeling zou worden voortgezet en spoedig tot wetgeving zou leiden. De behandeling ligt echter sinds juni 2019 stil en het is niet bekend wanneer de behandeling wordt voortgezet.

Het wetsvoorstel regelt een aantal onderwerpen die vooral voor stichtingen en verenigingen nieuw zijn en / of gevolgen hebben. Het belangrijkste onderwerp is de wettelijke regeling voor bestuurdersaansprakelijkheid bij een faillissement van de vereniging of stichting. Onder de voorgestelde tekst geldt – net als bij een nv en bv – een vermoeden van onbehoorlijk bestuur (bewijslastomkering) als de vereniging of stichting vennootschapsbelastingplichtig is en niet heeft voldaan aan de boekhoudplicht of aan de verplichting tot publicatie van de jaarrekening. Voorts geldt het vermoeden voor niet vennootschapsbelastingplichtige stichtingen en verenigingen die bij of krachtens een wet verplicht zijn een financiële verantwoording op te stellen die gelijk of gelijkwaardig is aan een jaarrekening als bedoeld in Boek 2 Burgerlijk Wetboek. Daarbij kan worden gedacht aan woningcorporaties en pensioenfondsen.

Overigens kunnen bestuurders van stichtingen en verenigingen die niet onder de twee hiervoor genoemde categorieën vallen, te maken krijgen met aansprakelijkheid wegens onbehoorlijk bestuur. Dat kan onder andere aan de orde zijn als de administratie niet op orde is. Het verschil is dat het bewijsvermoeden niet van toepassing is. Het blijft dus belangrijk om ervoor te zorgen dat de administratie van de organisatie op orde is.

Registratie van uiteindelijk belanghebbenden en uitkeringenregister

Het wetsvoorstel dat de introductie van het UBO-register regelt ligt momenteel ter behandeling bij de Eerste Kamer. Het wetsvoorstel bevat ook de volgende bepaling: ‘Het bestuur van de stichting houdt een register bij waarin de namen en adressen van alle personen worden opgenomen aan wie een uitkering is gedaan die niet meer bedraagt dan 25% van het voor uitkering vatbare bedrag in een bepaald boekjaar, alsmede het bedrag van de uitkering en de datum waarop deze uitkering is gedaan.’ Personen die uitkeringen ontvangen groter dan 25% worden als UBO aangemerkt, maar nu wordt dus ook voor overige personen een separaat register voorgesteld. Het is vooralsnog onduidelijk welke personen de wetgever hier precies voor ogen heeft – denk aan een Goede Doelen organisatie die uitkeringen doet ten behoeve van projecten met als oogmerk het realiseren van maatschappelijke doelstellingen.

Meer weten?

Wilt u graag meer weten over deze openbaarmaking? Neem dan contact op met Ellen Timmer, advocaat bij Pellicaan Advocaten per e-mail of telefoon: +31 (0)88 627 22 91 of Maurice Quaedvlieg, sectorleider goededoelenorganisaties per e-mail of telefoon: +31 (0)88 277 17 95. Zij helpen u graag verder.