Wetsvoorstel UBO-register aangenomen door Eerste Kamer

30 juni 2020 - Op 23 juni 2020 is het wetsvoorstel inzake het UBO-register aangenomen door de Eerste Kamer. De minister van Financiën heeft gemeld dat het UBO-register, dat wordt gehouden door de Kamer van Koophandel, in september open zal gaan. Dat wijst erop dat de wet vanaf dan in werking zal treden.

UBO-register

Op grond van de Europese regelgeving is Nederland verplicht om een UBO-register in te stellen. De veronderstelling van de Europese wetgever is dat het register, dat deels openbaar is, zal bijdragen aan de bestrijding van financieel-economische criminaliteit.

In het register worden ‘uiteindelijk belanghebbenden’ (UBO’s) van Nederlandse rechtspersonen en personenvennootschappen (vennootschap onder firma, commanditaire vennootschap en maatschap) opgenomen. UBO’s zijn natuurlijke personen met een bepaald economisch belang of met bijzondere feitelijke zeggenschap (zeggenschap achter de schermen).

Op grond van de Europese regelgeving dient iedere in het handelsregister ingeschreven entiteit altijd één  of meerdere UBO’s te hebben. Wat daar de reden voor is, is tot nu toe onduidelijk. Vanwege dit voorschrift worden bij het ontbreken van een ‘echte’ UBO de statutair bestuurders van rechtspersonen als ‘pseudo-UBO’ in het UBO-register geregistreerd.

Het betekent dat statutair bestuurders van not-for-profitorganisaties en vele andere rechtspersonen als UBO worden geregistreerd, ook al hebben zij geen economisch belang bij hun rechtspersoon en geen bijzondere feitelijke zeggenschap. Not-for-profitorganisaties maken zich zorgen over de verwarring die kan ontstaan doordat hun bestuurders als UBO  worden aangemerkt en hebben dat ook kenbaar gemaakt. Daar is niet veel mee gebeurd, anders dan dat er een motie is aangenomen waarin staat dat de gevolgen op het gebied van privacy van de invoering van het UBO-register voor ANBI’s  door het kabinet moeten worden gemonitord en dat de Tweede Kamer hierover wordt geïnformeerd.

Inschrijving

De rechtspersonen en personenvennootschappen naar Nederlands recht (‘registratieplichtigen’) dienen na inwerkingtreding van de wet hun eigen uiteindelijk belanghebbenden te registreren. Bestaande registratieplichtigen krijgen daarvoor achttien maanden de tijd.

Wanneer een registratieplichtige voor het eerst in het handelsregister wordt opgenomen, zoals een pas opgerichte besloten vennootschap, moeten onmiddellijk alle UBO’s  worden aangemeld.

Uitzonderingen

Er zijn maar enkele soorten rechtspersonen uitgezonderd van de verplichting hun UBO’s in het UBO-register laten opnemen, te weten:

  • Beursgenoteerde vennootschappen
  • 100%-deelnemingen van beursgenoteerde vennootschappen
  • Publiekrechtelijke rechtspersonen
  • Verenigingen van Eigenaars
  • Enkele historische rechtspersonen

Let op dat kerkgenootschappen niet zijn uitgezonderd. In het oorspronkelijke wetsvoorstel was dat wel het geval, maar bij de plenaire behandeling in de Tweede Kamer is een amendement van een Tweede Kamerlid van de VVD aangenomen, waardoor die uitzondering is komen te vervallen.

Openbaarheid en AVG

Het UBO-register is er voor de overheid. Verder kan iedere burger het UBO-register inzien na identificatie en betaling van een klein bedrag. De raadpleger kan kennisnemen van de volgende gegevens van de UBO: voornaam, achternaam, geboortemaand- en jaar, nationaliteit, woonstaat en aard en omvang van het economisch belang van de UBO. De personalia van de raadpleger hoeft niet aan de UBO  bekend te worden gemaakt.

In bijzondere gevallen, onder andere als de UBO op een politiebeschermingslijst staat, kunnen de UBO-gegevens worden afgeschermd voor anderen dan overheidsinstanties.

Transparantieorganisaties en onderzoeksjournalisten dringen er op aan dat zij de complete dataset van het UBO-register gratis verkrijgen, zodat zij de UBO-gegevens kunnen analyseren en onderzoek naar financieel-economische criminaliteit kunnen instellen. Of dat verzoek wordt gehonoreerd, is op dit moment nog niet duidelijk.

Praktisch betekent dit dat de rechten van UBO’s op databescherming en privacy worden aangetast. Volgens de Nederlandse en Europese wetgever is de openbaarheid niet in strijd met de Europese privacywet en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Of die gedachte juist is, zal pas blijken wanneer  de UBO-registerregels aan de rechter worden voorgelegd. 

Te verwachten: registratie van trusts, fondsen voor gemene rekeningen en soortgelijke constructies

Op afzienbare termijn zullen ook de UBO’s van trusts, fondsen voor gemene rekening en juridische constructies soortgelijk aan trusts in een UBO-register moeten worden ingeschreven.

Een aandachtspunt is dat bij deze rechtsvormen een veel grotere groep natuurlijke personen als UBO wordt aangemerkt. Zo is, anders dan bij een bv en nv, de omvang van het financiële belang niet relevant en worden alle begunstigden als UBO aangemerkt, ook al is het belang maar 5%. Het wetsvoorstel moet nog worden ingediend.

Sancties

Bij het niet naleven van de regels, dreigen strafrechtelijke en bestuursrechtelijke sancties voor degenen bij de registratieplichtige die verplicht zijn tot inschrijving. De UBO’s zijn verplicht medewerking te verlenen bij gebreke waarbij eveneens sancties dreigen.

Daarnaast zijn alle ondernemingen die zich aan de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) moeten houden, zoals banken, accountants en belastingadviseurs, verplicht om de juistheid van de UBO-registratie door hun cliënten te verifiëren. Voor zover de Wwft-plichtigen menen dat de UBO-registratie onjuist is, moeten zij dat ‘terugmelden’ aan de Kamer van Koophandel. Bij het niet naleven  hiervan dreigen strenge sancties voor de Wwft-plichtigen.

Uitvoeringsregels

De exacte uitvoeringsregels zijn op dit moment nog niet bekend. Zodra dat het geval is zullen wij daar meer informatie over verschaffen.

Meer weten?

Wilt u graag meer informatie over de inschrijfverplichting en de definitie van de uiteindelijk belanghebbende? Neem dan contact op met Maurice Quaedvlieg per e-mail of per telefoon: +31 (0)88 277 17 95. Hij helpt u graag verder.  

Meer informatie?

Gerelateerd